Het leerlingvolgsysteem (LVS) speelt een centrale rol in het Nederlandse basisonderwijs. Met behulp van LVS-toetsen krijgen scholen inzicht in de ontwikkeling van leerlingen op cognitief gebied, maar ook in onderwijsbehoeften en opbrengsten van het onderwijs. In dit artikel wordt uitgebreid ingegaan op de verschillende LVS-toetsen van groep 3 tot en met 8, met aandacht voor de meest gebruikte systemen, toetsmomenten en vakgebieden.
Wat zijn LVS-toetsen?
LVS-toetsen zijn gestandaardiseerde, genormeerde toetsen die periodiek worden afgenomen om de ontwikkeling van leerlingen te volgen. Ze worden doorgaans twee keer per schooljaar afgenomen: een midden-toets rond januari/februari en een eind-toets rond mei/juni. De resultaten worden vergeleken met landelijke normen en eerdere prestaties van de leerling, zodat groei zichtbaar wordt.
Veelgebruikte LVS-systemen
In Nederland maken scholen gebruik van verschillende LVS-systemen. De meest voorkomende zijn Cito Leerling in Beeld (voorheen Cito LOVS), IEP-toets (LVS van Bureau ICE) en Dia LVS. Hoewel de opzet en terminologie per systeem iets verschillen, zijn de gemeten vaardigheden grotendeels vergelijkbaar.
LVS-toetsen in groep 3
Groep 3 staat in het teken van de beginnende geletterdheid en gecijferdheid. De rekentoetsen richten zich op getalbegrip tot 20 (later tot 100), optellen en aftrekken, het splitsen van getallen en eenvoudige meetkunde en meten. De toetsen zijn vaak visueel ondersteund en sluiten aan bij het aanvankelijk rekenonderwijs. In technisch lezen worden letterkennis, woordlezen en leessnelheid gevolgd, vaak met AVI-niveaus van start tot M3/E3. Omdat leerlingen nog niet zelfstandig veel teksten kunnen lezen, wordt begrijpend luisteren gemeten. Later kan dit overgaan in begrijpend lezen op eenvoudig niveau.
LVS-toetsen in groep 4
In groep 4 worden de basisvaardigheden verder uitgebreid. Rekentoetsen omvatten getallen tot 1.000, automatiseren van sommen, eenvoudige vermenigvuldigingen en klokkijken. Leesvaardigheid ontwikkelt zich richting vloeiend lezen, waarbij tempo en nauwkeurigheid gemeten worden op AVI-niveau M4/E4. Begrijpend lezen test korte informatieve en verhalende teksten en kijkt naar tekstbegrip en woordenschat in context. Spellingtoetsen meten klankzuivere woorden en de eerste regelspelling zoals verdubbeling en verlenging.
LVS-toetsen in groep 5
Groep 5 vormt een overgang naar meer abstracte leerstof. Rekenen richt zich op grote getallen, tafels, delen, eenvoudige breuken en meetkunde. Begrijpend lezen omvat langere teksten waarbij hoofd- en bijzaken en tekststructuur inzichtelijk worden. Technisch lezen wordt nog gevolgd met AVI-niveaus en woordleesvaardigheidstoetsen. Spellingtoetsen behandelen complexere categorieën, zoals werkwoordspelling in de tegenwoordige tijd en leenwoorden.
LVS-toetsen in groep 6
In groep 6 wordt toegewerkt naar strategisch denken. Rekentoetsen richten zich op complexere breuken en kommagetallen, procenten, verhoudingen en toepassingsopgaven. Begrijpend lezen vraagt om samenvatten, verbanden leggen en het herkennen van standpunt en bedoeling van de schrijver. Naast spelling wordt in sommige LVS-systemen ook taalverzorging getoetst, zoals werkwoordspelling in de verleden tijd en inzicht in zinsdelen en woordsoorten.
LVS-toetsen in groep 7
Groep 7 bereidt voor op het schooladvies. Rekentoetsen omvatten complexere breuken, procenten, verhoudingen en redactiesommen, waarbij inzicht en strategiegebruik belangrijk zijn. Begrijpend lezen vereist analyse van teksten, het interpreteren en vergelijken van informatie en kritisch lezen. Spelling en taalverzorging richten zich op correcte werkwoordspelling in alle tijden en het bewust toepassen van taal in zinnen.
LVS-toetsen in groep 8
In groep 8 hebben LVS-toetsen vooral een bevestigende en monitorende functie. Ze controleren of leerlingen het fundamentele niveau beheersen in rekenen, lezen en taal. Rekenen omvat alle rekenonderdelen geïntegreerd en vraagt om toepassing van strategieën bij realistische problemen. Begrijpend lezen gaat over langere, schooltype-overstijgende teksten en vereist diep tekstbegrip, evalueren van informatie en kritisch interpreteren. Spelling en taal toetsen beheersing van de belangrijkste spellingregels en correct gebruik van werkwoordspelling en zinsconstructies.
Doorstroomtoets
Naast de LVS-toetsen maken alle leerlingen in groep 8 de doorstroomtoets, die sinds 2023–2024 de vroegere eindtoets vervangt. Deze toets wordt in februari afgenomen en geeft een objectief aanvullend gegeven naast het schooladvies. De toets richt zich op taal, met begrip van teksten en taalverzorging, en rekenen-wiskunde, waarbij de opgaven aansluiten bij de referentieniveaus 1F en 1S/2F. Het LVS vormt de basis voor het schooladvies dat vóór de doorstroomtoets wordt gegeven, terwijl de doorstroomtoets een laatste check biedt. Scholen combineren deze gegevens met observaties en methodegebonden toetsen om een compleet beeld van het niveau en de onderwijsbehoeften van de leerling te krijgen.
Interpretatie en gebruik van LVS-resultaten
LVS-toetsen zijn bedoeld als hulpmiddel en niet als doel op zich. De resultaten worden gebruikt om de individuele groei te volgen, hiaten of voorsprong te signaleren, het onderwijsaanbod aan te passen en het schooladvies te onderbouwen. Door LVS-resultaten te combineren met observaties en dagelijks werk kunnen leerkrachten passend en doelgericht onderwijs bieden aan iedere leerling.
By 
